Үміт сәулесі
«Казахстанская правда», 2018 жылғы 16 қаңтар
Талғардағы «Нұр» отбасылық балалар үйінің тозығы жеткен ғимаратына күрделі жөндеу қажет.
Ассет Қалымов, Алматы облысы
Биыл тамыз айында Талғардағы «Нұр» отбасылық балалар үйінің құрылғанына 20 жыл толады. Осы уақыт ішінде 700 (!) баланы тәрбиелеп шығарған бұл мекеме тек демеушілердің қайырымдылық көмегінің есебінен жұмыс істеп келеді және мемлекет тарапынан қолдауға аса мұқтаж. Қолда бар қаражат тамақ, киім-кешек, дәрі-дәрмек сатып алуға, коммуналдық қызмет ақысын төлеуге және қызметкерлердің жалақысына әрең жетеді.
Балалар үйінде 10 адам жұмыс істейді: тәрбиешілер, аспаздар, күзетшілер, ыдыс жуушы және тазалықшы. Балалар үйін ұстауға ай сайын шамамен 1,5 миллион теңге жұмсалады. Оның жартысына жуығы газ, жылу және электр энергиясының төлеміне кетеді.
Ғимараттың жалпы аумағы 2 000 шаршы метрден асады. Кезінде бұл Талғардың шетіндегі қараусыз қалған балабақша болған. Осыдан 20 жыл бұрын, 1998 жылы алматылық мұғалім Туяк Ескожина жолдасы Ануарбек Байсаринмен бірге қаладағы пәтерін сатып, осы ескі ғимаратты мемлекеттен жалға алып, онда еліміздегі алғашқы отбасылық балалар үйлерінің бірін ашты. Осылайша үш ұлын өсіріп жеткізген мейірімді жандар болашаққа құрған жоспарларын түбегейлі өзгертіп, өз өмірлерін балаларға арнады.
Содан бері қайырымдылық мекемесі мен оның қамқоршылары Алматы облысында ғана емес, бүкіл республикаға танымал болды. Мәселен, 2014 жылы «Нұр» отбасылық балалар үйі облыстық «Мерейлі отбасы» байқауында жеңімпаз атанды. Бұл — ерекше отбасының еңбегінің мойындалуының алғашқысы емес. Қазақстан халқы Ассамблеясының XX сессиясында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Туяк Ескожинаға «Бірлік» алтын медалін жеке өзі табыс етті. Кейін көпбалалы ана қайырымдылық саласындағы ұлттық «Алтын жүрек» сыйлығымен марапатталды.
73 жастағы Туяк Ескожинаның өзі де жетім өскен, ата-анасыз өмір сүрудің қандай екенін жақсы біледі. Сондықтан ол әлі күнге дейін көмекке мұқтаж жандардың әрбір өтінішіне жауап беруге тырысып, ата-ананың мейіріміне зәру жандарға қолдау көрсетіп келеді. Балалар үйінде түрлі ұлт өкілдерінен 48 бала тәрбиеленуде. Туяк Казкеновна мен Ануарбек Сеитович олардың әрқайсысына туған баласындай қарап, ешқайсысын назардан тыс қалдырмайды. Ең кішкентай тәрбиеленуші — екі жаста, ең үлкені — 17 жаста.
Зейнеткер ерлі-зайыптылардың айтуынша, отбасылық балалар үйі жұмысын бастаған алғашқы жылдары қаржылық, тұрмыстық және психологиялық тұрғыдан көптеген қиындықтарды еңсеруге тура келген. Ең қиыны — балаларды көшеде үйренген жаман әдеттерден арылту болды. Балалар көбіне күтім көрмеген күйде келетін, жиі ауыратын, оқу мен жазуды білмейтін, дамуы жағынан қатарластарынан қалып қоятын. Кейбірінің құжаттары болмаған, ал туу туралы куәліктерін рәсімдеу үшін қамқоршылары ұзақ уақыт бойы мемлекеттік мекемелердің табалдырығын тоздыруға мәжбүр болған.
«Мемлекеттен бір тиын да алмаймыз, ал біздің өтініштеріміз бен хаттарымызға Талғар қаласы мен Талғар ауданы әкімдіктерінің қызметкерлері мүлдем назар аудармайды! — деп ренішін білдіреді Туяк Казкеновна. — Өкінішке қарай, заңға сәйкес, біз мемлекеттік емес мекеме болғандықтан, билік тарапынан көмек алуға құқығымыз жоқ. Ал мемлекеттік органдар бізді балаларды дұрыс тәрбиелеп отырғанымызды тексеру үшін үнемі тексереді. Бірақ «Балаларды немен тамақтандырып, қалай киіндіріп, қалай оқытып жатырмыз?» деген мәселе шенеуніктерді қызықтырмайды!»
Тәрбиеленушілердің ата-аналарына кәсіпкерлер мен қарапайым қайырымды жандар үлкен көмек көрсетеді. Жүздеген жетім балаға туған үйіне айналған бұл мекеме туралы естіген жерлестері азық-түлік, ақша, киім-кешек әкеледі. Олардың басым бөлігі — жергілікті базар саудагерлері, сондай-ақ Алматыдағы жоғары оқу орындарының студенттері.
«Көпшілік балалар үйін қалай ұстап отырғанымызға, шығындарға қажетті қаражатты қайдан табатынымызға таңғалады, — дейді директор. — Меніңше, мұның бәрі Жаратқанның қалауымен болып жатыр. Бәрі бір ғажайыптың күшімен жүзеге асқандай. Барша қайырымды, жанашыр жандарға, әсіресе жұмысымыздың алғашқы жылдарында бізге өлшеусіз қолдау көрсеткен меценат Қанат Қойбағаров пен оның әріптестеріне алғысымыз шексіз!»
Сырт көзге «Нұр» үлкен құмырсқаның илеуіндей көрінеді. Мұнда балалар қай жерде де бар. Бірі акт залында сурет салып, билеп, ән айтып жүрсе, енді бірі оқу сыныбында тәжірибе жасап, сабақ оқып отыр. Тағдырлары мен ұлттары әртүрлі болғанымен, барлығы бір шаңырақ астында тату-тәтті, ұйымшыл болып өмір сүреді.
Отбасылық балалар үйінің 20 жылдығына орай үлкен мерекелік бағдарлама дайындалады. Алайда басты міндет — отыз жылдан астам уақыт бойы жөндеу көрмеген ғимаратқа күрделі жөндеу жүргізу. Ануарбек Байсарин қабырғалардағы сызаттар мен су іздерін көрсетіп:
«Ең алдымен әрлеу жұмыстарын жүргізу керек — электр сымдарын жөндеу, қаптау тақтайшаларын, баспалдақ қоршауларын, едендерді ауыстыру, қабырғалар мен төбені сылау қажет, — дейді қамқоршы өз жоспарларымен бөлісіп. — Одан кейін жатын бөлмелерді, акт залын, асхана мен асүйді ретке келтіреміз. Алдын ала есеп бойынша шамамен 5 миллион теңге қажет. Бұл сомаға құрылыс материалдарын сатып алу және құрылыс бригадасының еңбегіне ақы төлеу де кіреді. 1998 жылы осында көшіп келгенде, косметикалық жөндеу жасаған едік. Алайда содан бері ғимарат әбден тозды, терезелер, есіктер, сантехника жарамсыз болып қалды…»
Мемлекет балаларға әлеуметтік жәрдемақы төлейді, алайда бұл қаражат мұнда жұмсалмайды — балалардың кейінгі оқуына жинақталады. Олардың әрқайсысы ер жеткенде мамандық алып, бұл қаражат олардың болашағына салынған инвестицияға айналады.
«Нұрдың» аға буыны мектепті, жоғары оқу орындары мен колледждерді бітіріп, бүгінде өз алдына жеке өмір сүріп жатыр: отбасын құрған, өз балаларын тәрбиелеп отыр. Алайда кәмелет жасына жетсе де, өздері өскен балалар үйінен кетпейтіндер де бар. Қамқоршы ата-аналар осындай балалар үшін екі көппәтерлі үй салуды армандайды. Оның үстіне жергілікті әкімдік балалар үйіне көлемі 1 гектар жер телімін бөліп қойған.
«Түлектеріміздің өз өмірін құруға мүмкіндігі болғанын қалаймыз. Есейген соң біреудің босағасын жағалап жүрмесе екен дейміз, — деп түсіндіреді Туяк-апай. — Арамызда қайырымды адамдар көп екеніне сенемін. Солардың көмегімен бұл жобаны да жүзеге асыра аламыз деп үміттенемін».
Тұрақты қаржыландырудың жоқтығына қарамастан, бұл ерекше отбасы мойымайды. Олар тастанды балаларға ата-ананың мейірімін сыйлап, өз үлгісімен өзгелерді де қайырымдылық пен жанашырлыққа үйретіп келеді.
Балалар үйінің 20 жылдық мерейтойы толық күрделі жөндеуден өткен, жаңарған ғимаратта өтеді деп үміттенеміз.