Қазақстанда баланы қалай асырап алуға болады: асырап алу, қорғаншылық, патронат және қабылдаушы отбасы

Қазақстанда баланы отбасына бірнеше жолмен алуға болады: асырап алу, қорғаншылықты немесе қамқоршылықты рәсімдеу, патронаттық тәрбиеші, қабылдаушы немесе қонақ отбасы болу. Бұл нысандар жауапкершілігімен, құқықтарымен және мемлекет қолдауымен ерекшеленеді. Қысқаша түсіндіреміз — заңдық толық мәліметті қорғаншылық органынан нақтылаған дұрыс.

Отбасылық тәрбиеге берудің бес нысаны

  • Асырап алу — бала отбасына туған ұлы немесе қызы ретінде барлық құқықтары мен міндеттерімен кіреді. Бұл ең толық нысан.
  • Қорғаншылық және қамқоршылық — қорғаншы баланың заңды өкілі болады; қорғаншылық 14 жасқа дейін, қамқоршылық 14-тен 18 жасқа дейін белгіленеді.
  • Патронат — бала қорғаншылық органымен жасалған шарт бойынша отбасына тәрбиеге беріледі; патронаттық тәрбиешіге баланы асырауға төлем тағайындалады.
  • Қабылдаушы отбасы — патронатқа ұқсас: отбасы шарт бойынша баланы (көбіне бірнеше баланы) тәрбиелейді және оларды асырауға төлем алады. 2025 жылғы 1 шілдеден бастап кәсіби қабылдаушы отбасылар жұмыс істей бастады.
  • Қонақ отбасы — балалар мекемесіндегі бала демалыс пен мереке күндерін сіздің үйіңізде өткізеді, бірақ мекемеде тұра береді.

Кім асырап ала алады

Асырап алушы кәмелетке толған, әрекетке қабілетті, баланың қалыпты дамуы мен тәрбиесіне жағдайы бар адам бола алады. Заң асырап алуға жол берілмейтін жағдайларды атайды: мысалы, әрекетке қабілетсіздік, кейбір аурулар, соттылық, табыстың болмауы. 2026 жылғы 28 наурыздан бастап жаңартылған қағидалар күшінде: басым құқық алдымен баланың туыстарына, одан кейін тіркелген некедегі ерлі-зайыптыларға беріледі; некеде тұрмайтын адамдар бір баланы бірге асырап ала алмайды. Бір адам бірнеше баланы — бауырларды да, туыс емес балаларды да — асырап ала алады.

Асырап алу қалай жүреді: негізгі қадамдар

  • Тұрғылықты жеріңіздегі қорғаншылық және қамқоршылық бөліміне хабарласыңыз (немесе egov.kz арқылы өтініш беріңіз) және құжаттардың өзекті тізімін біліңіз.
  • Міндетті психологиялық дайындықтан — қабылдаушы ата-аналар мектебінен өтіңіз.
  • Асырап алушы болу мүмкіндігі туралы қорытынды алыңыз; сізді үміткерлер есебіне қояды.
  • Баламен танысып, сотқа асырап алу туралы арыз беріңіз: Қазақстанда асырап алуды сот белгілейді.
  • Сот шешімінен кейін баланың құжаттарын рәсімдеңіз; қаласаңыз тегін, атын, әкесінің атын өзгертуге болады, ал 10 жастан бастап — тек баланың келісімімен.

Асырап алу құпиясы

Заң асырап алу құпиясын қорғайды: оны сақтау үшін баланың туған күнін де (заңда белгіленген шекте) өзгертуге болады.

Әзірге бала алуға дайын болмасаңыз

Баланы отбасына қабылдауға әркімнің мүмкіндігі бола бермейді, бұл қалыпты жағдай. Басқаша көмектесуге болады: тәлімгер, волонтер немесе қонақ отбасы болу, балаларға қамқорлық жасайтын ұйымдарды қолдау.

«Нұр» туралы

Талғардағы «Нұр» қайырымдылық жанұя балалар үйі 1998 жылдан бері балаларды бір үлкен отбасы ретінде тәрбиелеп келеді — осы жылдары мұнда 750-ден астам бала өсті. Балалар қайта көшіп келуі үшін негізгі ғимаратқа күрделі жөндеу керек; біз бірінші корпусты қалпына келтіруге қаражат жинап жатырмыз.

Мақала анықтамалық сипатта; нақты талаптар мен құжаттар тізімін қорғаншылық органынан немесе egov.kz сайтынан нақтылаңыз.

Scroll to Top